FAKTY/STATYSTYKI

 FAKTY

 W świetle najnowszego raportu dotyczącego marnowania żywności w Polsce - na podstawie badań Instytutu Kantar Millward Brown przygotowanego na zlecenie Federacji Polskich Banków Żywności (2018) – 42 osobom badanym na 100  zdarza się wyrzucać żywność.

2.Okazuje się, że jest to wynik braku odpowiedniej wiedzy na temat prawidłowego przechowywania żywności oraz sposobów na ponowne wykorzystanie resztek z posiłków. Wśród najczęściej wymienianych przyczyn wyrzucania żywności są:

• przekroczenie terminu ważności,
• zbyt duże zakupy
• zakup produktu o niewłaściwej jakości
• zbyt duże porcje posiłków
• niewłaściwe przechowywanie żywności.

Ludzie (nie tylko Polacy) nie ogarniają też różnicy między „należy spożyć do” a „najlepiej spożyć przed”, co też skutkuje marnowaniem produktów spożywczych. Przypomnę więc, że:

·       data przydatności do spożycia (należy spożyć do…) oznacza termin, do którego należy zjeść dany produkt, żeby się nim nie zatruć (kryterium bezpieczeństwa żywności);

·       najlepiej spożyć przed jest z kolei terminem określonym przez producenta, do którego daje gwarancję na jakość produktu. Gdy przekroczymy tę datę, to nadal możemy spożyć dany produkt bez większych obaw o nasze zdrowie (ale zawsze najpierw sprawdźcie organoleptycznie, czy jedzenie jest ok).

Jak wykorzystać?

Pieczywo – ten produkt spożywczy znajduje się na pierwszym miejscu wśród tych, które lądują w koszu na śmieci. Możemy uniknąć marnowania pieczywa, mrożąc większą część i rozmrażając na bieżąco. Jednak jeśli nie uda się uchronić pieczywa przed zeschnięciem, dobrze całkowicie je ususzyć, a następnie zmielić na bułkę tartą. Świetnym sposobem na wykorzystanie nadmiaru czerstwego pieczywa są zapiekanki.

Owoce – jeśli owoce nie są spleśniałe, ale straciły już kolor lub nie mamy na nie ochoty, spróbujmy je wykorzystać w inny sposób. Z miękkich, zbrązowiałych bananów można upiec chlebek bananowy. Polskie owoce, jak jabłka, gruszki lub śliwki będą świetną bazą do kompotu lub do ususzenia i podgryzania zamiast kalorycznych chipsów

Warzywa – trudno zachować świeżość surowych warzyw przez dłuższy czas, dlatego jeśli nie zdążymy ich zamrozić lub zjeść, a nie są spleśniałe, można ugotować z nich bulion.

Rys. 2. Udział poszczególnych sektorów w stratach żywności wg FAO (2012) z uwzględnieniem żywności i części niejadalnych z żywności

STATYSTYKI

Statystyki (2019 r.)

·       Statystyczny Polak marnuje rocznie 247 kg żywności, co plasuje nas na piątym miejscu w UE (Unia składa się z 27 państw), gdzie średnia wynosi 173 kg

·       Polacy generują aż 9 mln. ton marnowanej żywności

·       Ze statystyk wynika, iż najwięcej produktów spożywczych wyrzucanych jest w dużych miastach, robią to zazwyczaj osoby pracujące, które często jedzą na mieście, lub nie dojadają przygotowanych posiłków w domu.

·       Wbrew pozornym, najwięcej udziału w marnowaniu żywności mają gospodarstwa domowe, które stanowią, aż 53 % ogółu.

·       Najczęściej wyrzucane produkty:

-pieczywo -49%

-owoce-46%

- wędliny-45 %

-warzywa-37 %

-jogurty-27%

-ziemniaki-17 %

-mleko-12%

 

·       Przyczyny wyrzucanie produktów spożywczych:

1)przekroczenie terminu przydatności

2) zbyt duże zakupy

3)zbyt duże porcje posiłków

4)zakup złego jakościowo produktu

5)niewłaściwe przechowywanie żywności

6)nieumiejętność planowania posiłków

7)wszechobecny dostęp do produktów spożywczych

8)brak wiedzy na temat problemu dotyczącego głodu na świecie oraz marnotrawstwa żywności. 

 

·       Skutki marnowania żywności

ü  ekonomiczne

 -razem z żywnością wyrzucamy także pieniądze, za które dane produkty zostały zakupione

-marnowanie surowców potrzebnych to przygotowania posiłków (woda, energia itp.)

-marnotrawstwo żywności przyczynia się do zwiększonej konsumpcji, która ma znaczący wpływ na wzrost cen produktów spożywczych.

 

ü  ekologiczne

-emisja gazów cieplarnianych i trującego metanu, wydobywająca się w związku z produkcją, przetwarzaniem, transportem i przechowywaniem żywności.

-wzrost produkcji śmieci i odpadów

 Przeciwdziałania marnowaniu żywności

Gospodarstwa domowe

1.       Częstym powodem wyrzucania śmieci w gospodarstwach domowych jest przegapienie terminu przydatności do spożycia, dlatego należy zwracać uwagę na zapisy/daty na etykietach.

 

2.       Unikanie promocji np. 3 opakowania w cenie 2. Kupujmy tyle, ile w danym czasie potrzebujemy.

 

3.       Zrezygnujmy z zakupu jeśli mamy zastrzeżenia - tzn. nie podoba nam się ich wygląd, konsystencja i barwa, te właśnie cechy dostarczają szczególnie istotnych informacji w przypadku żywności świeżej.

 

4.       Trzymajmy się listy zakupów.

 

5.       Odpowiednie przechowywanie produktów. Nie należy przeładowywać lodówki, między produktami w lodówce zachować odstępy, pozwalające na właściwą cyrkulację powietrza. Prawidłowe rozmieszczenie i pakowanie, zapobiega też mieszaniu się zapachów. Świeżo kupione produkty powinno się umieszczać za tymi, które są już w lodówce. Pozwoli to w łatwiejszy sposób kontrolować ich termin przydatności do spożycia. Mięso i wędliny powinniśmy przechowywać na środkowych półkach lodówki. Wędliny powinno się trzymać w temperaturze 4–8 stopni Celsjusza, surowe mięso zaś w temperaturze 2 stopni. Najlepiej każdy rodzaj wędlin przechowywać oddzielnie. Można je umieścić w specjalnych pojemnikach (najlepiej szklanych) lub przykrywając folią spożywczą. Jeśli chodzi o szynkę, to pokrojoną w plasterki musimy spożyć w ciągu kilku dni, zaś w kawałku zachowa świeżość nieco dłużej. Niewykorzystane produkty z posiłku, jeśli ich nie wykorzystamy następnego dnia, najlepiej zamrozić i wykorzystać w późniejszym terminie.

 

6.       Kreatywność w kuchni. Warto zapoznać się z przepisami, które pozwolą nam na wykorzystanie „resztek”.

 

7.       Uświadamianie już od najmłodszych lat.

 

Inne

1.       Program Operacyjny Pomoc Żywnościowa 2014-2020 (PO PŻ)

Program jest realizowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (Fund for European Aid to the Most Deprived – FEAD). Program został opracowany zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 223/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym. Cel Programu to udzielenie wsparcia osobom doświadczającym najgłębszych form ubóstwa poprzez udostępnienie pomocy żywnościowej w formie paczek lub posiłków.

Aby otrzymać pomoc żywnościową należy zgłosić się do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania ośrodka pomocy społecznej (OPS) lub do organizacji partnerskiej wydającej żywność w celu zakwalifikowania do odbioru żywności. Osoby potrzebujące otrzymują artykuły: warzywne i owocowe, skrobiowe, mleczne, mięsne, a także cukier i olej. Osoby potrzebujące mogą także skorzystać z bezpłatnych szkoleń lub warsztatów dotyczących m.in. przygotowywania posiłków, dietetyki oraz zdrowego odżywiania, sprawnego zarządzania budżetem domowym, zapobiegania marnowaniu żywności w celu zwiększenia samodzielności i włączenia społecznego.

 

2.       Banki żywności

Zajmują się bezpłatnym pozyskiwaniem żywności zagrożonej marnowaniem, zebrana żywność jest sortowana, pakowana w paczki, a następnie trafia do organizacji współpracujących z Bankami Żywności, a następnie do najbardziej potrzebujących, ograniczając tym samym skalę niedożywiania. Żywność przekazywana jest przez: ü producentów, dystrybutorów, hurtowników, ü sieci handlowe, ü rolników. Są to produkty wycofane z obrotu handlowego ze względu na: błędy marketingowe lub nadwyżki produkcyjne. Banki Żywności pomagają ponad 3 500 organizacjom, wspierając ok. 1 miliona osób. Proces tworzenia się Banków Żywności w różnych rejonach Polski jest ciągły i odznacza się ogromną dynamiką. Świadczą o tym nowe siedziby Banków Żywności w wielu miastach Polski, a także ich działania podejmowane w licznych projektach. Dzięki Bankom Żywności w 2017 r. w Polsce uratowano i przekazano potrzebującym 9 572 900 kg jedzenia.

 

3.       Ustawa o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności

Weszła w życie 18 września 2019 r. i na jej mocy wszystkie sklepy o powierzchni powyżej 250 m2, dla których żywność stanowi przynajmniej 50 proc. całkowitych przychodów, mają obowiązek podpisania umów z organizacjami charytatywnymi.

 

4.       Akcje charytatywne np. w czasie świąt

 

·       Fundacja Podzielmy się – po wypełnieniu krótkiego formularza, kierowca kontaktuje się i odbiera pozostałą ze świąt żywność.

·       Jadłodajnie – możemy samodzielnie w dogodnej dla nas godzinie (jadłodajnie działają całodobowo) odwieźć żywność do jadłodajni w swoim mieście.

·       Ogólnopolska akcja Podziel się Posiłkiem z Bezdomnymi, podczas której w ponad 55 polskich miastach wolontariusze odbiorą jedzenie, które zostało po świętach i zawiozą do lokalnych jadłodajni dla potrzebujących.

·       Każdego roku powstają przeróżne akcje charytatywne, jedną z nich była Akcja #NieMarnujemy, w której namawia się polityków, aby przyjęli prawo, które skutecznie ograniczy wyrzucanie żywności i sprawi, że jedzenie trafi do potrzebujących. Akcja została przeprowadzona przez Greenpeace Polska.