FAKTY/STATYSTYKI

 FAKTY

 W świetle najnowszego raportu dotyczącego marnowania żywności w Polsce - na podstawie badań Instytutu Kantar Millward Brown przygotowanego na zlecenie Federacji Polskich Banków Żywności (2018) – 42 osobom badanym na 100  zdarza się wyrzucać żywność.

2.Okazuje się, że jest to wynik braku odpowiedniej wiedzy na temat prawidłowego przechowywania żywności oraz sposobów na ponowne wykorzystanie resztek z posiłków. Wśród najczęściej wymienianych przyczyn wyrzucania żywności są:

• przekroczenie terminu ważności,
• zbyt duże zakupy
• zakup produktu o niewłaściwej jakości
• zbyt duże porcje posiłków
• niewłaściwe przechowywanie żywności.

Ludzie (nie tylko Polacy) nie ogarniają też różnicy między „należy spożyć do” a „najlepiej spożyć przed”, co też skutkuje marnowaniem produktów spożywczych. Przypomnę więc, że:

·       data przydatności do spożycia (należy spożyć do…) oznacza termin, do którego należy zjeść dany produkt, żeby się nim nie zatruć (kryterium bezpieczeństwa żywności);

·       najlepiej spożyć przed jest z kolei terminem określonym przez producenta, do którego daje gwarancję na jakość produktu. Gdy przekroczymy tę datę, to nadal możemy spożyć dany produkt bez większych obaw o nasze zdrowie (ale zawsze najpierw sprawdźcie organoleptycznie, czy jedzenie jest ok).

Jak wykorzystać?

Pieczywo – ten produkt spożywczy znajduje się na pierwszym miejscu wśród tych, które lądują w koszu na śmieci. Możemy uniknąć marnowania pieczywa, mrożąc większą część i rozmrażając na bieżąco. Jednak jeśli nie uda się uchronić pieczywa przed zeschnięciem, dobrze całkowicie je ususzyć, a następnie zmielić na bułkę tartą. Świetnym sposobem na wykorzystanie nadmiaru czerstwego pieczywa są zapiekanki.

Owoce – jeśli owoce nie są spleśniałe, ale straciły już kolor lub nie mamy na nie ochoty, spróbujmy je wykorzystać w inny sposób. Z miękkich, zbrązowiałych bananów można upiec chlebek bananowy. Polskie owoce, jak jabłka, gruszki lub śliwki będą świetną bazą do kompotu lub do ususzenia i podgryzania zamiast kalorycznych chipsów

Warzywa – trudno zachować świeżość surowych warzyw przez dłuższy czas, dlatego jeśli nie zdążymy ich zamrozić lub zjeść, a nie są spleśniałe, można ugotować z nich bulion.

Rys. 2. Udział poszczególnych sektorów w stratach żywności wg FAO (2012) z uwzględnieniem żywności i części niejadalnych z żywności

STATYSTYKI

Statystyki (2019 r.)

·       Statystyczny Polak marnuje rocznie 247 kg żywności, co plasuje nas na piątym miejscu w UE (Unia składa się z 27 państw), gdzie średnia wynosi 173 kg

·       Polacy generują aż 9 mln. ton marnowanej żywności

·       Ze statystyk wynika, iż najwięcej produktów spożywczych wyrzucanych jest w dużych miastach, robią to zazwyczaj osoby pracujące, które często jedzą na mieście, lub nie dojadają przygotowanych posiłków w domu.

·       Wbrew pozornym, najwięcej udziału w marnowaniu żywności mają gospodarstwa domowe, które stanowią, aż 53 % ogółu.

·       Najczęściej wyrzucane produkty:

-pieczywo -49%

-owoce-46%

- wędliny-45 %

-warzywa-37 %

-jogurty-27%

-ziemniaki-17 %

-mleko-12%

 

·       Przyczyny wyrzucanie produktów spożywczych:

1)przekroczenie terminu przydatności

2) zbyt duże zakupy

3)zbyt duże porcje posiłków

4)zakup złego jakościowo produktu

5)niewłaściwe przechowywanie żywności

6)nieumiejętność planowania posiłków

7)wszechobecny dostęp do produktów spożywczych

8)brak wiedzy na temat problemu dotyczącego głodu na świecie oraz marnotrawstwa żywności. 

 

·       Skutki marnowania żywności

ü  ekonomiczne

 -razem z żywnością wyrzucamy także pieniądze, za które dane produkty zostały zakupione

-marnowanie surowców potrzebnych to przygotowania posiłków (woda, energia itp.)

-marnotrawstwo żywności przyczynia się do zwiększonej konsumpcji, która ma znaczący wpływ na wzrost cen produktów spożywczych.

 

ü  ekologiczne

-emisja gazów cieplarnianych i trującego metanu, wydobywająca się w związku z produkcją, przetwarzaniem, transportem i przechowywaniem żywności.

-wzrost produkcji śmieci i odpadów

 Przeciwdziałania marnowaniu żywności

Gospodarstwa domowe

1.       Częstym powodem wyrzucania śmieci w gospodarstwach domowych jest przegapienie terminu przydatności do spożycia, dlatego należy zwracać uwagę na zapisy/daty na etykietach.

 

2.       Unikanie promocji np. 3 opakowania w cenie 2. Kupujmy tyle, ile w danym czasie potrzebujemy.

 

3.       Zrezygnujmy z zakupu jeśli mamy zastrzeżenia - tzn. nie podoba nam się ich wygląd, konsystencja i barwa, te właśnie cechy dostarczają szczególnie istotnych informacji w przypadku żywności świeżej.

 

4.       Trzymajmy się listy zakupów.

 

5.       Odpowiednie przechowywanie produktów. Nie należy przeładowywać lodówki, między produktami w lodówce zachować odstępy, pozwalające na właściwą cyrkulację powietrza. Prawidłowe rozmieszczenie i pakowanie, zapobiega też mieszaniu się zapachów. Świeżo kupione produkty powinno się umieszczać za tymi, które są już w lodówce. Pozwoli to w łatwiejszy sposób kontrolować ich termin przydatności do spożycia. Mięso i wędliny powinniśmy przechowywać na środkowych półkach lodówki. Wędliny powinno się trzymać w temperaturze 4–8 stopni Celsjusza, surowe mięso zaś w temperaturze 2 stopni. Najlepiej każdy rodzaj wędlin przechowywać oddzielnie. Można je umieścić w specjalnych pojemnikach (najlepiej szklanych) lub przykrywając folią spożywczą. Jeśli chodzi o szynkę, to pokrojoną w plasterki musimy spożyć w ciągu kilku dni, zaś w kawałku zachowa świeżość nieco dłużej. Niewykorzystane produkty z posiłku, jeśli ich nie wykorzystamy następnego dnia, najlepiej zamrozić i wykorzystać w późniejszym terminie.

 

6.       Kreatywność w kuchni. Warto zapoznać się z przepisami, które pozwolą nam na wykorzystanie „resztek”.

 

7.       Uświadamianie już od najmłodszych lat.

 

Inne

1.       Program Operacyjny Pomoc Żywnościowa 2014-2020 (PO PŻ)

Program jest realizowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (Fund for European Aid to the Most Deprived – FEAD). Program został opracowany zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 223/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym. Cel Programu to udzielenie wsparcia osobom doświadczającym najgłębszych form ubóstwa poprzez udostępnienie pomocy żywnościowej w formie paczek lub posiłków.

Aby otrzymać pomoc żywnościową należy zgłosić się do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania ośrodka pomocy społecznej (OPS) lub do organizacji partnerskiej wydającej żywność w celu zakwalifikowania do odbioru żywności. Osoby potrzebujące otrzymują artykuły: warzywne i owocowe, skrobiowe, mleczne, mięsne, a także cukier i olej. Osoby potrzebujące mogą także skorzystać z bezpłatnych szkoleń lub warsztatów dotyczących m.in. przygotowywania posiłków, dietetyki oraz zdrowego odżywiania, sprawnego zarządzania budżetem domowym, zapobiegania marnowaniu żywności w celu zwiększenia samodzielności i włączenia społecznego.

 

2.       Banki żywności

Zajmują się bezpłatnym pozyskiwaniem żywności zagrożonej marnowaniem, zebrana żywność jest sortowana, pakowana w paczki, a następnie trafia do organizacji współpracujących z Bankami Żywności, a następnie do najbardziej potrzebujących, ograniczając tym samym skalę niedożywiania. Żywność przekazywana jest przez: ü producentów, dystrybutorów, hurtowników, ü sieci handlowe, ü rolników. Są to produkty wycofane z obrotu handlowego ze względu na: błędy marketingowe lub nadwyżki produkcyjne. Banki Żywności pomagają ponad 3 500 organizacjom, wspierając ok. 1 miliona osób. Proces tworzenia się Banków Żywności w różnych rejonach Polski jest ciągły i odznacza się ogromną dynamiką. Świadczą o tym nowe siedziby Banków Żywności w wielu miastach Polski, a także ich działania podejmowane w licznych projektach. Dzięki Bankom Żywności w 2017 r. w Polsce uratowano i przekazano potrzebującym 9 572 900 kg jedzenia.

 

3.       Ustawa o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności

Weszła w życie 18 września 2019 r. i na jej mocy wszystkie sklepy o powierzchni powyżej 250 m2, dla których żywność stanowi przynajmniej 50 proc. całkowitych przychodów, mają obowiązek podpisania umów z organizacjami charytatywnymi.

 

4.       Akcje charytatywne np. w czasie świąt

 

·       Fundacja Podzielmy się – po wypełnieniu krótkiego formularza, kierowca kontaktuje się i odbiera pozostałą ze świąt żywność.

·       Jadłodajnie – możemy samodzielnie w dogodnej dla nas godzinie (jadłodajnie działają całodobowo) odwieźć żywność do jadłodajni w swoim mieście.

·       Ogólnopolska akcja Podziel się Posiłkiem z Bezdomnymi, podczas której w ponad 55 polskich miastach wolontariusze odbiorą jedzenie, które zostało po świętach i zawiozą do lokalnych jadłodajni dla potrzebujących.

·       Każdego roku powstają przeróżne akcje charytatywne, jedną z nich była Akcja #NieMarnujemy, w której namawia się polityków, aby przyjęli prawo, które skutecznie ograniczy wyrzucanie żywności i sprawi, że jedzenie trafi do potrzebujących. Akcja została przeprowadzona przez Greenpeace Polska.

CIEKAWOSTKI

Dlaczego nie wolno wyrzucać jedzenia? 

Wydaje się, że jeśli wyrzucimy niedojedzoną kanapkę lub resztki z obiadu, nie stanie się nic złego. Jednak jaki wpływ na środowisko będzie miał milion wyrzuconych kanapek? Marnowanie jedzenia jest jedną z przyczyn globalnego ocieplenia, ponieważ pożywienie rozkładając się wydziela metan – gaz o wiele bardziej szkodliwy od dwutlenku węgla. Skutki globalnego ocieplenia odczuwamy na własnej skórze, szczególnie w ostatnich latach. Powodów wichur, powodzi i innych intensywnych zjawisk meteorologicznych należy upatrywać m.in. w zmianach spowodowanych nadmiernym ogrzewaniem naszej planety. Dodatkowo do wyprodukowania jedzenia potrzeba bardzo dużo wody – na 1 kilogram wołowiny aż 14 500 litrów, więc wyrzucając jedzenie, marnujemy również wodę. Oczywiście należy pamiętać o tym, że jedzenie musi zostać wyprodukowane, spakowane, przewiezione, więc wyrzucając je, marnujemy zasoby, paliwa oraz produkujemy odpady. Oczywiście dochodzi do tego kwestia finansowa – wyrzucając jedzenie, marnujemy bardzo dużo pieniędzy.  

 

 

 

Jak zmarnowane jedzenie wpływa na klimat i środowisko? 

Jak można przeczytać w jednym z ostatnio wydanych raportów IPCC pt. „Climate change and land”, szacuje się, że obecnie 25-30% całkowitej wyprodukowanej żywności jest tracone lub marnowane. Oznacza to straty rzędu mniej więcej 1,3 miliarda ton pożywienia każdego roku. Jak podaje IPCC przekłada się to na 8-10% globalnej emisji ekwiwalentu CO2. FAO z kolei podaje, że emisje związane ze zmarnowanym jedzeniem to 4,4 GtCO2e. Oznacza to, że gdybyśmy uznali marnowanie żywności za kraj, to byłoby na 3. miejscu w rankingu największych emitentów CO2. 

Ale to nie wszystko. Każdy kilogram zmarnowanej żywności oznacza także: 

• zmarnowaną wodę, 

• zmarnowane paliwo potrzebne do przewiezienia produktów spożywczych, 

• zmarnowaną powierzchnię pól uprawnych, 

• zmarnowaną energię potrzebną np. do chłodzenia produktów, które staną się odpadem, 

Udział państw na świecie w marnotrawieniu żywności przyczyniający się do zanieczyszczenia azotem.

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1462901113001251

O PROJEKCIE

Projekt powstał w celu uświadamiania i poszerzania wiedzy na temat problemu jakim jest marnowanie żywności w Polsce. Wybraliśmy tę kwestię ze względu na jej powszechność i skalę występowania nie tylko w naszym kraju, ale również na całym świecie. Poczuwając się do odpowiedzialności chcieliśmy zaangażować się w ten projekt, ponieważ każdy z nas przyczynia się do marnotrawienia jedzenia nawet w najmniejszym stopniu. Postanowiliśmy zbadać skalę wyżej wymienionego problemu oraz rozpocząć działania zapobiegawcze, aby mieć realny wpływ na zmniejszenie tego szerzącego stale się zjawiska. 

ULOTKA

Z myślą o aktywnym szerzeniu świadomości, zaprojektowaliśmy ulotkę. Zachęcamy do zapoznania się z nią poniżej.
W poczuciu obowiązku, przed świętami bożonarodzeniowymi mamy zamiar zacząć rozdawać ulotki w naszych okolicach zamieszkania. O całej akcji będziemy na bieżąco raportować na naszym blogu 😇

 

WYWIAD Z PRZEDSTAWICIELAMI RESTAURACJI

 W celu zapoznania się z problemem marnowania żywności "od kuchni", przeprowadziliśmy wywiady z przedstawicielami różnych restauracji. Aby zasięgnąć informacji jak wygląda sytuacja w restauracjach odnośnie marnowania żywności zadaliśmy kluczowe pytania ich reprezentantom. 

1.       Czy dostrzega Pan problem marnowania żywności w Polsce?

Tak, uważam że jest to bardzo duży problem. Produkowany jest nadmiar żywności.

2.       Według Pana jakie mogą być przyczyny tego problemu?

Jest za dobrze, żywność produkuje się w dużym nadmiarze, ludzie są przyzwyczajeni do tego, że półki w sklepach są pełne. Ludzie kupują za dużo jedzenia, szczególnie można zauważyć to przed długim weekendem.

3.       Kto według Pana najbardziej przyczynia się do marnowania żywności? Restauracje, sklepy spożywcze czy zwykłe gospodarstwa domowe?

Sklepy spożywcze, ze względu na ogromną ilość produktów spożywczych, które często nie sprzedają się przed upływem terminu ważności. Te niesprzedane produkty są wyrzucane.

4.       Czy ten problem dotyka także Pana działalności? Jeśli nie, to czy w innych restauracjach Pani/Pana zdaniem jest marnowana żywność?

Nie wyrzucamy ani gotowych dań, ani produktów, z których korzystamy. Najpierw wykorzystywane są produkty z krótką datą ważności, dzięki czemu minimalizujemy wyrzucanie ich. Najczęściej wyrzucane są resztki po gościach. Uważam, że w innych restauracjach jest podobnie.

5.       Jakie produkty są najczęściej niewykorzystywane /wyrzucane w Pana restauracji/ ogólnie restauracjach?

Zupy, ze względu na to, że gotuje się dużą ilość na zapas. Jeżeli po 2/3 dniach zupa się nie sprzeda – trzeba ją wyrzucić.

6.       Jak zapatruje się Pan na problem wyrzucania żywności?

Negatywnie, serce mnie boli. Kiedy zaczynałem moją karierę w branży gastronomicznej, wieczorami do restauracji przyjeżdżali rolnicy. Zabierali oni resztki, aby karmić nimi zwierzęta hodowlane. Obecnie jest to zakazane, resztki trafiają do śmieci, a zwierzęta karmione są paszami nafaszerowanymi różnymi sterydami itp.

7.       Czy twoi pracownicy mają świadomość tego problemu? Przyczyniają się do jego powstawania?

Tak, mają. Nie przyczyniają się.

8.       Czy Pana działalność podejmuje kroki minimalizujące marnowanie żywności? np.: zniżki na niewykorzystane dania danego dnia w godzinach bliskich zamknięcia restauracji.

Pilnujemy dat ważności i upewniamy się, że produkty z krótką datą ważności są wykorzystywane pierwsze.

9.       Czy klienci biorą resztki niezjedzonego jedzenia na wynos? Jako obsługa proponujecie im taką możliwość?

Tak, czasami goście zabierają ze sobą resztki. My jako restauracja nie proponujemy, ale jest taka możliwość, kiedy goście poproszą.

10.   Jakie rozwiązania/środki zapobiegawcze podjąłby Pan w związku z marnowaniem żywności w swojej restauracji?

Pilnowanie dat ważności.

11.   Jak COVID wpłynął na problem marnowania żywności w Pana restauracji, jak zmieniły się standardy funkcjonowania restauracji i czy pandemia znacząco wpłynęła na omawiany problem?

Obostrzenia definitywnie źle wpłynęły na funkcjonowanie restauracji. Obecnie (17.11.2020r.) restauracja jest zamknięta. Zapasy, które nie mogły być wykorzystane do sprzedaży zostały rozdane i zjedzone przez personel.

Wywiad przeprowadziła Małgorzata Płatek i Ewelina Sieńko z Maciejem Żuradzkim, managerem restauracji „Miód malina” w Krakowie.

 Czy dostrzega Pan problem marnowania żywności w Polsce?

Tak, w Polsce wiele osób marnuje żywność.

Według Pana jakie mogą być przyczyny tego problemu?

Ludzie kupują za dużo żywności, której nie są w stanie przejeść. Co za tym idzie wyrzucają coraz więcej jedzenia.

Kto według Pana najbardziej przyczynia się do marnowania żywności? Restauracje, sklepy spożywcze czy zwykłe gospodarstwa domowe?

To dość ciężkie pytanie, gdyby ludzie nie kupowali tak dużo żywności, to w sklepach też byłaby mniejsza ilość, to jest pętla, która nigdy się nie kończy. Myślę, że sklepy i gospodarstwa domowe, mają obopólną winę. Restauracje przyczyniają się w mniejszym stopniu, bo mogą wykorzystać daną żywność na różne sposoby.

Czy ten problem dotyka także Pana działalności? Jeśli nie, to czy w innych restauracjach Pani/Pana zdaniem jest marnowana żywność?

Staramy się nie wyrzucać żywności, wolimy robić zakupy częściej, a mniej, niż później wyrzucać żywność.  Jeśli musimy coś wyrzucić to jest to  duża strata dla naszej restauracji. Marnowanie żywności = utrata pieniędzy.

Jak zapatruje się Pan na problem wyrzucania żywności?

Uczę moich pracowników, aby tego nie robili. Od czasu do czasu przynoszę nowy przepis lub pokazuje im co mogą ugotować z danego produktu. Tak powstało też nasze popisowe danie ,, Makaron Szefa” po prostu wrzucałem co zostało tego dnia na kuchni. Wyszło pyszne.

Jak twoi pracownicy zaopatrują się na ten problem?

Są chętni do zdobywania wiedzy, więc rozwiązywanie tego problemu w życiu codziennym nie jest dla nas problemem, dzięki temu nie przyczyniamy się do marnowania żywności.

Czy klienci biorą resztki niezjedzonego jedzenia na wynos? Jako obsługa proponujecie im taką możliwość?

Nie zawsze, ale często, obsługa proponuję im taką możliwość.

Jakie rozwiązania/środki zapobiegawcze podjąłby Pan w związku z marnowaniem żywności w swojej restauracji?

Lista zakupów, czasem coś zapomnę kupić, więc musze jechać jeszcze raz i wtedy nieświadomie kupuje więcej niż miałem zamiar.

Jak COVID wpłynął na problem marnowania żywności w Pana restauracji, jak zmieniły się standardy funkcjonowania restauracji i czy pandemia znacząco wpłynęła na omawiany problem?

Na pewno utrudniło to naszą pracę. Działamy na dowóz, jako restauracja typowo włoska uwielbiamy być z ludźmi. Jest nam przykro, że nie możemy gościć klientów w naszym punkcie. Żywności nadal staramy się nie wyrzucać lecz jest to trudne, ponieważ żyjemy z dnia na dzień, nie wiemy ile będzie zamówień i ile kupić danego produktu. Przed Covidem było dużo łatwiej.

 

Wywiad przeprowadziła Daria Sokolińska z Pawłem Breszką, właścicielem restauracji „Cosa nostra” w Choszcznie.